TUYÊN QUANG – Đền Cảnh Xanh

(Cinet - DL) - Đền Cảnh Xanh (hay còn gọi là đền Cây Xanh) tọa lạc tại phường Minh Xuân, thành phố Tuyên Quang. 
Di tích/Di sản: Đền Cảnh Xanh (hay còn gọi là đền Cây Xanh)
Thời gian: Chưa có tài liệu khảo cứ nào khẳng định Đền Cảnh Xanh được xây dựng bắt đầu từ khi nào, chỉ biết đền được sắc phong sớm nhất vào năm 1803 đời vua Gia Long.
Năm công nhận: Năm 1992, Bộ Văn hóa Thông tin đã ký ban hành quyết định xếp hạng Đền Cảnh Xanh là Di tích Lịch sử Quốc gia
Địa hình/Vị trí: Đền Cảnh Xanh (hay còn gọi là đền Cây Xanh) tọa lạc tại phường Minh Xuân, thành phố Tuyên Quang. 
Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc, thuộc vùng Tây Bắc, một trong 3 tiểu vùng địa lý tự nhiên của Bắc Bộ, tỉnh lỵ là Thành phố Tuyên Quang. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 5.868 km2, chiếm 1,78% diện tích cả
TUYÊN QUANG – Đền Cảnh Xanh - ảnh 1
Đền Cảnh Xanh ( nguồn internet)
nước.
Tuyên Quang nằm ở trung tâm của lưu vực sông Lô, cách Thủ đô Hà Nội 165 Km và có địa phận tiếp giáp với các tỉnh: Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Phú Thọ. Hệ thống sông ngòi của tỉnh bao gồm 500 sông suối lớn nhỏ chảy qua các sông chính như: Sông Lô, Sông Gâm, Sông Phó Ðáy. Các đường giao thông quan trọng trên địa bàn tỉnh là quốc lộ 2 đi qua địa bàn tỉnh dài 90 km từ Phú Thọ lên Hà Giang, quốc lộ 37 từ Thái Nguyên đi qua huyện Sơn Dương, Yên Sơn đi Yên Bái. 
Thổ nhưỡng: Với tổng diện tích tự nhiên 586.800 ha, tỉnh Tuyên Quang có quy mô diện tích ở mức trung bình so với cả nước, bình quân diện tích tự nhiên theo đầu người là 0,87 ha/người (năm 2004). Đất đai Tuyên Quang tương đối tốt, có thể tạo ra vùng chuyên canh chè, mía, lạc cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Diện tích đất nông nghiệp: 70.195 ha, chiếm 11,96%, đất lâm nghiệp có rừng 445.848 ha, chiếm 76,16%, đất ở 5.156 ha và đất chưa sử dụng 26.765 ha.
Tuyên Quang bao gồm vùng núi cao chiếm trên 50% diện tích toàn tỉnh gồm toàn bộ huyện Na Hang, Lâm Bình,  xã vùng cao của huyện Chiêm hoá và 02 xã của huyện vùng cao Hàm Yên; vùng núi thấp và trung du chiếm khoảng 50% diện tích của tỉnh, bao gồm các xã còn lại của 02 huyện Chiêm Hoá, Hàm Yên và các huyện Yên Sơn, Sơn Dương. Ðiểm cao nhất là đỉnh núi Chạm Chu (Hàm Yên) có độ cao 1.587 m so với mực nước biển
Khí hậu: Mang đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng của khí hậu lục địa Bắc Á Trung Hoa có 2 mùa rõ rệt: Mùa đông lạnh - khô hạn và mùa hè nóng ẩm mưa nhiều; mưa bão tập trung từ tháng 5 đến tháng 8 và thường gây ra lũ lụt, lũ quét. Các hiện tượng như mưa đá, gió lốc thường xảy ra trong mùa mưa bão với lượng mưa trung bình hàng năm đạt từ 1.500 - 1.700 mm. Nhiệt độ trung bình hàng năm đạt 220 - 240 C. Cao nhất trung bình 330 - 350 C, thấp nhất trung bình từ 120 - 130 C; tháng lạnh nhất là tháng 11 và 12 (âm lịch), hay có sương muối.
Dân cư: Theo kết quả điều tra ngày 1/4/2009, tỉnh Tuyên Quang có 727.505 người. Trong đó dân số trong độ tuổi lao động là 377.314 người, chiếm 55,80% dân số toàn tỉnh. Trên địa bàn tỉnh có 23 dân tộc cùng sinh sống. Ðông nhất là dân tộc Kinh có 326.033 người, chiếm 48,21%; các dân tộc thiểu số như dân tộc Tày có 172.136 người, chiếm 25,45%; dân tộc Dao có 77.015 người, chiếm 11,38%; dân tộc Sán Chay có 54.095 người, chiếm 8,0%; dân tộc Mông có 14.658 người, chiếm 2,16%; dân tộc Nùng có 12.891 người, chiếm 1,90%; dân tộc Sán Dìu có 11.007 người, chiếm 1,62%; các dân tộc khác chiếm 1,28%.
Tóm tắt nội dung: Đền Cảnh Xanh tương truyền là nơi ngự giáng của Công chúa Thượng Ngàn La Bình, con gái út của thánh Tản Viên, vì yêu thích cảnh sắc thiên nhiên hữu tình bên dòng sông Lô nơi đây mà nghỉ lại. Đền nằm trong khuôn viên khoảng 600m², lưng tựa vào núi, tạo nên thế sơn thủy uốn khúc, long hổ ôm quanh, thêm nữa trước đền là cây đa cổ thụ hàng ngàn năm tuổi khiến ngôi đền Cảnh Xanh thêm phần linh thiêng huyền bí. Kiến trúc độc đáo của ngôi đền được tạo nên bởi lớp lớp cây xanh, cành lá xum xuê, rễ buông như xà long uốn khúc, tỏa bóng bao phủ cả ngôi đền nên được người dân thường hay gọi là “tòa xanh”. Điều kỳ lạ là hầu như bất kỳ mùa nào trong năm, luôn có cảm giác những chiếc lá trên “tòa xanh” không bao rụng, bốn mùa non tơ, xanh thẫm một vùng trời. Người dân trong vùng kể rằng: ban ngày, đố ai nhìn thấy chiếc lá vàng rơi rụng dưới thềm sân, họa chăng chỉ có về đêm nhưng cũng rất ít. Tháng 4 năm 2014, cây xanh của đền Cảnh Xanh chính thức được Hội Bảo vệ tài nguyên môi trường Việt Nam công nhận là Cây di sản Việt Nam cần được bảo vệ. 
TUYÊN QUANG – Đền Cảnh Xanh - ảnh 2
TUYÊN QUANG – Đền Cảnh Xanh - ảnh 3
TUYÊN QUANG – Đền Cảnh Xanh - ảnh 4
Đền Cảnh Xanh (nguồn internet)

Thời gian trôi qua, cây xanh đã phủ kín am thiêng, thấy không tiện cho việc thờ phụng lâu dài, người dân trong vùng đã dâng lễ xin với Bà chúa Thượng Ngàn cho lập đền thờ trong khu vực cây xanh hiện nay.
Đền được dựng theo hình chữ Đinh, 3 gian 2 chái, gồm tòa tiền đường và hậu cung, mái được đắp nổi rồng chầu mặt nguyệt với bốn đầu đao cong vút cánh điệu. Dưới gốc “tòa xanh”, nơi cây xanh buông rễ xuống, có nhiều ban thờ như: Lầu cô, lầu cậu, võng thần nơi Bà Chúa Thượng Ngàn ngự lãm.
Theo truyền thuyết, thời Hùng Vương thứ 18, Tản Viên Sơn Thánh (con rể Hùng Vương) có một người con gái thông minh, xinh đẹp, văn võ toàn tài, huý là La Bình hay còn gọi là Cô Bé. Cô đi đến đâu, mưa tạnh, rét ngừng, muông thú ùa đến giao duyên làm bạn. Vua đã phong hiệu cho nàng là "Thượng ngàn công chúa cai quản các cõi rừng của Nam Giao". Từ đó, Cô Bé trở thành bà chúa của rừng xanh. Một hôm, Thượng Ngàn công chúa hạ giá se mây thăm thú đại ngàn. Từ trên trời cao, nàng nhìn xuống Lô giang, dòng sông khúc quanh khúc lượn, ghềnh đá chênh vênh, trăng gác đầu non hắt hiu ánh vàng trải xuống dòng sông mềm như dải lụa. Thấy phong cảnh hữu tình, nàng hạ giá nghỉ lại nơi đây. Đêm ấy, người dân trong làng đều mộng thấy có một thần nữ dung nhan ngời ngợi, đầu đội mũ xanh, thắt lưng xanh, khoác áo choàng xanh lộng lẫy giáng ngự bên hồ, muông thú khắp nơi kéo về mở hội xao động cả vùng sơn cước. Sáng ra, ai cũng kể lại giấc mộng đêm qua, rồi cùng nhau đến nơi xem xét. Lạ thay, nơi đây chỉ còn lại một cây xanh, thân rễ đan xen, cành lá rủ xuống giống như động tiên thiên hình vạn trạng. Thấy sự kỳ lạ, mọi người mang hương hoa đến vái lạy, rồi lập một am nhỏ tại gốc cây để tuần rằm nhang khói. Thời gian trôi đi, cây xanh đã phủ kín am thiêng, thấy không tiện cho việc thờ phụng lâu dài, người dân trong vùng đã dâng lễ xin Bà chúa Thượng ngàn cho lập đền thờ trong khu vực cây xanh như hiện nay...
Trong đền hiện còn lưu giữ một số hiện vật có giá trị, lưu truyền hang thế kỷ, như quả chuông đồng cổ, 3 bức đại tự bằng chữ Hán và 5 đạo sắc phong thời Nguyễn.
Ai đi lên mẫu Tuyên Quang/ Nhớ đền cô bé Cảnh Xanh thì vào, khách đến Tuyên Quang hành hương mà chưa ghé thăm đền Cảnh Xanh thì đó là chưa phải đến thăm xứ Tuyên. Ngoài giá trị lịch sử thì đền Cảnh Xanh rất linh thiêng và đặc biệt linh nghiệm trong việc cầu tài, cầu lộc. Câu nói “Phật thánh Cảnh Xanh uy linh cầu tất ứng” được mọi người không chỉ ở Tuyên Quang mà còn có những du khách ở nhiều vùng, miền khác biết đến.

Linh Thùy tổng hợp
Nguồn tài liệu tham khảo:

http://phuongnam.net.vn/4-25-5087-Ky-bi-ngoi-den-co-cay-xanh-co-thu-khung-nhat-xu-Tuyen.html
http://www.baotuyenquang.com.vn/du-lich/di-tich-lich-su-van-hoa/den-canh-xanh-50712.html
http://mytour.vn/location/1667-den-canh-xanh.html
http://www.baomoi.com/Nhung-ngoi-den-noi-tieng-o-Tuyen-Quang/137/5172294.epi
http://www.tuyenquang.gov.vn/
https://vi.wikipedia.org/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang

 

 

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác