Chơi tranh ngày Tết.

(Cinet)- Dân gian có câu "Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ mộc" đó là 4 thú chơi tao nhã của người Việt.

Câu đối, tranh vẽ được bày ra vỉa hè để bán cho khách về treo trong dịp Tết Câu đối, tranh vẽ được bày ra vỉa hè để bán cho khách về treo trong dịp Tết

Khi xuân tràn vào lòng phố cũng là lúc nhà nhà rạo rực sắm tranh trang hoàng nhà cửa. Với sắc màu rực rỡ, đề tài phong phú, đường nét độc đáo, tranh tết không chỉ mang lời chúc năm mới hòa hợp thịnh vượng, mà nó còn là một phần hồn Việt, trong lành và nhân hậu.

Dân gian có câu "Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ mộc" đó là 4 thú chơi tao nhã của người Việt. Không ai biết chính xác thú chơi tranh dân gian ngày Tết bắt đầu từ bao giờ, có người cho rằng thú chơi này xuất hiện vào thời Trần (1225-1400), nhưng cũng có người nói nét văn hóa độc đáo này bắt đầu còn sớm hơn, từ thời nhà Lý (1010-1225). Cứ mỗi độ Xuân về, tranh Tết xuất hiện làm cho không khí đón chờ năm mới thêm náo nức, tưng bừng. Thường sau ngày đưa ông Táo, dù nhà giàu hay nghèo người ta cũng đi chợ lựa mua những bức tranh Tết với hy vọng đón vinh hoa, phú quý về nhà, gỡ tranh cũ xuống treo tranh mới lên với hàm ý “Tống cựu, nghinh tân”.

 

Chơi tranh ngày Tết. - ảnh 2
Thời điểm chợ tranh hoạt động nhộn nhịp nhất là vào các phiên tháng Chạp.
 

Theo các tài liệu còn ghi chép lại, trên cả nước, có nhiều làng làm tranh truyền thống, nhiều dòng tranh dân gian khác nhau, nhưng lâu đời và nổi tiếng hơn cả vẫn là tranh Đông Hồ (Hà Bắc cũ), tranh Hàng Trống (Hà Nội), tranh Kim Hoàng (Hà Tây), tranh Nam Hoành (Nghệ An), tranh làng Sình (Huế).

Thời điểm chợ tranh hoạt động nhộn nhịp nhất là vào các phiên tháng Chạp. Khi ấy, đi khắp các nẻo chợ quê miền Bắc hay các dãy phố cổ Hà Nội, đâu đâu cũng thấy bày bán tranh. Tranh rải trên chiếu, tranh bày trong mẹt, tranh căng trên dây, tranh treo trên cọc, rồi còn tranh cuộn tròn, xếp gọn từng tệp trong bồ. Người đi sắm Tết thường không bao giờ bỏ qua mẹt hàng tranh, chiếu hàng tranh. Chỉ cần vài xu lẻ đã mua được một bức Tiến tài, Tiến lộc, Phú quý, Vinh hoa, thêm vài xu nữa là được cả bộ Tứ quý, Tứ bình, Tứ dân... về dán cửa, dán vách, dán cột đón xuân.

 

 Chơi tranh ngày Tết. - ảnh 3
Tranh Tết, dù là Đông Hồ hay Hàng Trống, Kim Hoàng đều rất đa dạng về đề tài, mẫu mã nhưng có một điểm chung là đều mang ý nghĩa chúc tụng
 

Tranh Tết, dù là Đông Hồ hay Hàng Trống, Kim Hoàng đều rất đa dạng về đề tài, mẫu mã nhưng có một điểm chung là đều mang ý nghĩa chúc tụng, thể hiện ước vọng, mong chờ ở một năm mới sắp đến. Vì thế, khi mỗi bức tranh Tết của năm cũ được gỡ xuống, tranh mới được treo lên là nhằm hàm ý “Tống cựu, nghinh tân”, hy vọng đón bình an, vinh hoa, phú quý về nhà. Dù cùng mang những ý nghĩa tốt đẹp như nhau, song mỗi dòng tranh lại có nét độc đáo riêng nên các đối tượng khách mua cũng khác nhau. Tranh Đông Hồ chân chất, mộc mạc, hợp với tầng lớp bình dân; tranh Hàng Trống có gam màu tự nhiên, nhẹ nhàng, sang trọng hơn, bản tranh to hơn nên rất được giới trí thức, tầng lớp thượng lưu và người Tràng An thanh lịch ưa thích...

Tranh Tết dân gian rất đa dạng về thể loại như tranh tín ngưỡng, tranh chúc tụng, tranh lịch sử, tranh châm biếm, tranh phong cảnh... Đã là tranh treo Tết thì bao giờ cũng mang một nội dung là cầu chúc cho những gì tốt đẹp. Tranh Tết là thông điệp, gửi lời cầu chúc cho gia chủ một năm phát tài phát lộc, vạn sự như ý.

 

Chơi tranh ngày Tết. - ảnh 4
Đám cưới chuột
 

Phần lớn các gia đình nông thôn thường treo các bức tranh dân gian thuộc nhiều đề tài để bày tỏ đồng thời nhiều ước vọng. Ở gian thờ cúng tổ tiên giữa nhà, các gia đình treo tranh mâm ngũ quả, cuốn thư để trên cao, câu đối để hai bên, tạo sự tôn nghiêm trong gia đình. Ngoài cổng, dán hai bức tranh, một bên là ông Tiến tài, bên kia là ông Tiến lộc, khuôn mặt phúc hậu hiền từ trong trang phục kiểu quan văn, tay cầm tấm biển Tiến tài, Tiến lộc với mong muốn đón nhiều tài lành, phúc ấm cho gia chủ. Có nhà còn dán cặp tranh thần hộ mệnh là những ông tướng nhà trời để xua đuổi ma quỷ, bảo vệ cho gia đình một năm mới an khang, thịnh vượng. Trong nhà, treo, dán nhiều tranh thuộc dòng tranh dân gian Đông Hồ như tranh “Mẹ con đàn gà” và “Mẹ con đàn lợn” thể hiện cảnh sinh hoạt dân dã, với ước vọng gia đình đông vui, hòa thuận, khát vọng sung túc cả năm. Tranh “Vinh Hoa”, “Phú Quý” với cậu bé mũm mĩm ôm gà, ôm vịt tượng trưng cho điềm phúc.

 

Chơi tranh ngày Tết. - ảnh 5
Tranh phú quý
 

Các gia đình ở thành thị thích treo tranh Hàng Trống. Những tranh thường được lựa chọn là tranh “Tố nữ” thể hiện vẻ đẹp dịu dàng, mới mẻ và rất thân thuộc giữa con người và thiên nhiên. Tranh “Tứ quý” thể hiện ước vọng 4 mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông luôn tràn ngập âm thanh vui tươi. Tranh “Lý ngư vọng nguyệt” ý nói người học trò mong mỏi học tập rồi thi đỗ ví như cá chép vượt vũ môn hóa rồng. Tranh “Thất đồng” vẽ 7 em bé vui chơi với cây đào tiên đang ra hoa kết trái, thỏa mãn mong ước của con người về một cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc. Bộ tranh “Tam đa” tượng trưng cho phúc đức, tài lộc và sống lâu. Ngoài ra, người dân còn treo những bức tranh có đề tài dân dã như bộ Tứ bình vẽ cảnh 4 lớp người lao động trong xã hội gồm Ngư, Tiều, Canh, Mục là những người đánh cá, kiếm củi, làm ruộng, chăn trâu...

 

Chơi tranh ngày Tết. - ảnh 6
 

Bên cạnh những bức tranh Tết mang đậm sắc thái văn hoá, lịch sử, tâm linh, mọi người còn dành vị trí trang trọng trong không gian ngôi nhà để đón chào năm mới bằng những bức vẽ hình con giáp đại diện cho năm. Vào năm Sửu người ta có thể chọn những bức như “Chăn trâu thả diều”, “Chăn trâu thổi sáo” của dòng tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh). Đây là những tranh có nội dung và hình thức đẹp thuần tuý, mộc mạc, phản ánh nét sinh hoạt lao động của người nông dân trong khung cảnh thanh bình, yên ả cùng những ước mơ bình dị nhưng bay cao.

Trải qua hàng trăm năm gắn bó với đời sống, với những cái Tết của người Việt, thú chơi tranh Tết thực sự đã trở thành một phần hồn Việt trong lành, nhân hậu; đồng thời cũng là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần và tâm linh sâu sắc.

CN
(Ảnh minh họa. Nguồn Internet)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác