Ký ức Hội làng

(Cinet) - Xuân về! Những con đường như một dải lụa mềm vắt qua các cánh đồng xanh mơn mởn. Những người con xa xứ, khách hành hương lại tìm gặp bầu không khí thâm nghiêm, trang trọng, để được sống trong hồi ức lẫn giấc mơ trẻ thơ của đời người với những nghi lễ tâm linh độc đáo, những trò chơi dân dã trong ngày Hội làng.

Ký ức Hội làng - ảnh 1

Hội làng là nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng người Việt. Hội làng mở ngay khi hơi thở đất trời vẫn còn nồng nàn hương vị Tết, lan tỏa dưới những mái nhà và vương đầy ngõ xóm. Hội làng kết tinh những giá trị văn hóa truyền thống: tín ngưỡng dân gian, trò chơi nghi lễ, nghệ thuật dân gian, trang phục và các món quà đặc sản của địa phương, nghề thủ công mỹ nghệ… Ngôi đình làng ngày thường uy nghi, trầm mặc bên những tán cây cổ thụ, giờ đây chan hòa âm thanh, sắc màu cùng với lòng người trong nắng mới đầu xuân. Mỗi lần hòa mình vào những sinh hoạt đầy nhân văn ấy, ta thầm cảm ơn người xưa đã lập ra Hội làng để giờ đây con cháu có nơi để tụ họp, để hoà chung trong ngày vui của cả làng.

Từ những nghi lễ tâm linh độc đáo

Trong cuộc đời mỗi người, hẳn ai cũng đã từng có dịp tham dự Hội làng. Với mỗi người, cảm xúc khi tham gia vào ngày vui của cả làng là một niềm vui, niềm tự hào xen lẫn lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân. Hội làng giờ đây đã trở thành nét đẹp văn hoá cộng đồng không thể thiếu.

Trong tâm thức của những người Việt, Hội làng gắn liền với tín ngưỡng, với cuộc sống lao động và đấu tranh chống giặc ngoại xâm và với thiên tai của con người, thường diễn ra ở chốn đình, chùa, đền, miếu hoặc nơi danh lam thắng cảnh - nơi linh thiêng thờ Phật, thờ những bậc thánh nhân tài cao đức cả đánh giặc cứu dân, những vua hiền tôi giỏi, những ông tổ nghề, những vị thành hoàng có công khai hoang lập đất...

 

Ký ức Hội làng - ảnh 2
Rước là một nghi thức không thể thiếu trong Hội làng
 

Trong các sinh hoạt lễ hội, mọi người dân trong làng không kể sang hèn đều có trách nhiệm đóng góp sức người, sức của, cùng nhau tham gia trình diễn, sáng tạo, thưởng thức và hưởng thụ các giá trị văn hóa. Nét đẹp văn hóa của Hội làng thể hiện đậm nét ở phần lễ trang trọng, biểu đạt tâm linh, khát vọng hướng thiện, ý thức hướng về nguồn cội và phần hội gồm tổng thể những sinh hoạt văn hóa dân gian.

Trong thời khắc thiêng liêng nhất, dưới một không gian thiêng liêng nhất, mọi người được giao hoà trong niềm cộng cảm và cầu mong những điều tốt đẹp trước những bậc tiền nhân, thoả mãn ước vọng tâm linh, tín ngưỡng của họ.

Những nghi lễ tâm linh độc đáo được tổ chức trong một không gian thiêng với các hình thức diễn xướng tâm linh, đó là lễ rước, lễ viếng, lễ dâng hương, dâng hoa và các hình thức diễn xướng khác  được thực hiện nghiêm cẩn, thành kính. Không khí vừa huyền hoặc, vừa thâm nghiêm... của các nghi thức tâm linh trong ngày Hội làng như một đốm lửa nhỏ, đốt cháy khát vọng hồi tâm, bừng sáng lễ nghi trong mỗi cuộc đời mỗi người dân trong cuộc sống hiện tại...

Đến những trò chơi dân gian đặc sắc

Hội làng hấp dẫn với tất cả mọi người, trong từng hoạt động cụ thể như: nghi thức tế lễ, lễ rước, dâng hương… nhưng có lẽ, đối với những người trẻ tuổi thì các trò vui mới chính là nơi thu hút nhất của Hội làng.

Trò chơi dân gian là hoạt động không thể thiếu mỗi dịp Xuân về. Đây là nơi thể hiện tài năng, sự khéo léo của con người và trên hết, đó là nơi mọi người gặp nhau, trao nhau những nụ cười vui vẻ sau một năm lao động vất vả. Trải bao thăng trầm, trò chơi dân gian ngày Tết đã mai một đi nhiều. Hiện nay, trong các lễ hội đầu Xuân, một số trò chơi dân gian xưa như đánh đu, kéo co, chọi gà, đấu vật, cờ người... được phục hồi và đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của dân tộc.

Các nghi lễ phong tục tập quán, trò chơi dân gian, ẩm thực dân gian, tri thức dân gian được khai thác, phục hồi, kế thừa, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và sắc thái văn hóa địa phương. Từ trò chơi dân gian, các môn thể thao truyền thống đến các hoạt động văn nghệ dân gian… đã tạo nên bản sắc riêng cho lễ hội mỗi làng, mỗi vùng. Các trò chơi dân gian tưởng đã biến mất theo nhịp thời gian xô bồ, nay đã được làm “sống lại”, góp thêm hồn cho lễ hội và phát huy giá trị văn hóa địa phương, góp phần bảo tồn các giá trị văn hoá, đánh thức quan niệm sống truyền thống nhân nghĩa, đức độ và hào hùng.

 

Ký ức Hội làng - ảnh 3
Đánh đu là một trò chơi dân gian hấp dẫn trong lễ hội khu vực đồng bằng Bắc Bộ
 

Cho tới bây giờ, dù đã đi nhiều nơi, tham gia vào nhiều lễ hội khác nhau của các vùng miền, tôi vẫn không bao giờ quên được cảm giác lần đầu tiên được xem trò đánh đu - trò chơi phổ biến tại các làng quê đồng bằng sông Hồng.

Ngay từ những ngày cuối năm, bên cạnh đình hay bãi đất rộng, khô ráo người ta chuẩn bị các cột đu. Đó là những cây tre to, dài để trồng đu. Một cây đu có thể được trồng bằng 4-6 cây tre to. Cần đu cũng là những cây tre dài nhưng thon nhỏ để lúc người đu nắm vào cho gọn và chắc tránh xảy ra trượt hay tuột tay lúc đu nhanh, mạnh. Mọi người đều có thể chơi đu, song ấn tượng nhất và đặc trưng nhất của trò đu là các đôi nam thanh nữ tú. Họ là những người bạn, những người chưa quen gặp nhau trong buổi du Xuân, hay những đôi đã có tình ý, cùng hẹn hò nhau nơi cây đu ngày tết. Trong trang phục rực rỡ tung bay phấp phới, người nhún, người đẩy, phối hợp nhịp nhàng với tư thế đối mặt vào nhau như là biểu tượng phồn thực, tâm đầu ý hợp của lứa đôi trong tâm thức dân gian. Đồng thời, tài năng và lòng dũng cảm của các chàng trai, cô gái được thể hiện. Rất nhiều đôi trai gái sau những buổi chơi đu đã lên duyên vợ chồng.

Những năm gần đây, đời sống vật chất của nhân dân ngày càng được cải thiện, đời sống tinh thần cũng ngày càng cao, nhiều lễ hội ở các làng quê được phục hồi. Qua việc tổ chức tốt các hội làng, ý thức giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa của người dân được nâng lên rõ rệt. Nhiều phong tục, tập quán tốt đẹp được khơi dậy, góp phần vào phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Tuy nhiên, cũng không ít Hội làng đã và đang dần đánh mất đi nét đẹp truyền thống khi để nhiều tệ nạn mê tín dị đoan, các trò chơi thiếu lành mạnh xâm nhập. Thiết nghĩ, để Hội làng sống mãi, thực sự là nơi thể hiện sức mạnh cộng đồng làng xã, địa phương… rất cần sự chung sức của chính quyền và cả cộng đồng, kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống quý báu, kết hợp giữa yếu tố tâm linh và các trò chơi đua tài, giải trí... để trao truyền nguyên vẹn những giá trị văn hoá vật chất và tinh thần tới mọi tầng lớp dân cư.

T.H
(Ảnh minh họa. Nguồn Internet)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác