Mâm ngũ quả và những ý nghĩa cầu mong tốt lành cho năm mới

(Cinet) – Trong ngày tết truyền thống của người Việt, mâm ngũ quả là một trong những thứ không thể thiếu. Mâm ngũ quả được bày biện đẹp mắt không chỉ để thắp hương tổ tiên, ông bà mà còn mang nhiều ý nghĩa cầu mong cho năm mới những điều tốt lành.

Mâm ngũ quả ngày tết không chỉ là truyền thống, mà còn là mong ước cho năm mới tốt lànhMâm ngũ quả ngày tết không chỉ là truyền thống, mà còn là mong ước cho năm mới tốt lành

Từ hàng trăm năm nay, việc chuẩn bị mâm ngũ quả đã trở thành tục lệ, là truyền thống của các gia đình Việt Nam mỗi dịp tết đến. Chẳng phân biệt giàu, nghèo, thành phố hay ở nông thôn, gia đình nào cũng có một mâm ngũ quả trước là để thắp hương tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ tổ tiên sau còn mang ý nghĩa cầu mong những điều tốt lành cho năm mới.

Tuy được gọi là ngũ quả nhưng thực tế từ xưa đến nay không có ai quy định ngũ quả gồm những quả gì, tùy theo truyền thống, tập tục vùng miền và điều kiện của mỗi gia đình mà gia chủ sẽ lựa chọn từng loại quả. Sở dĩ có 5 loại quả được bày trên mâm ngũ quả bởi theo quan niệm và triết lý phương, ngũ là ngũ hành ứng với mệnh của con người, ngũ còn là biểu tượng của sức sống, sự sinh sôi này nở. Còn quả là biểu tượng của sự sung túc qua cầu tạo của nó, bên trong chứa hạt tượng trưng cho sao, quả bao lấy vũ trụ, ý nghĩa là sự sinh sôi, trường tồn tái sinh bất tận của sự sống…

5 loại quả mỗi loại mang một ý nghĩa riêng với những mong ước riêng của gia chủ để đón năm mới. Những loại quả thường thấy trên mâm ngũ quả gồm: chuối, phật thủ, cam, quýt, táo, hồng, bưởi, dừa, sung, lê, thanh long…

 

Mâm ngũ quả và những ý nghĩa cầu mong tốt lành cho năm mới - ảnh 2
Mâm ngũ quả và những ý nghĩa cầu mong tốt lành cho năm mới - ảnh 3
Trong mâm ngũ ở ở miền Bắc, luôn luôn có chuổi xanh, bưởi hoặc phật thủ và một vài quả khác..Chuối xanh luôn luôn được đặt chính giữa mâm, bưởi phật thủ bày ở trên nải chuối và các loài quả khác bày xung quanh..người miền Bắc không kiêng cữ và cầu kỳ nhiều  trong việc bày biện và chọn các loại quả trên mâm ngũ quả như người miền Nam.
 

Đầu tiên là chuối, nải chuối bày mâm ngũ quả phải là chuối xanh, màu xanh ứng với mùa xuân. Nải chuối như bàn tay ngửa lên bao bọc chọn lấy những gì tinh túy nhất của mùa xuân. Phật thủ là quả thứ hai rất được ưa chuộng để lựa chọn bày mâm ngũ quả. Phật thủ có mày vàng tượng trưng cho hành thổ nên phải được đặt ở chính giữa lòng nải chuối..Ở nhiều nơi thay phật thủ bằng bưởi cũng có ý nghĩa tương tự. Thứ ba thường là những loài quả có sắc đỏ ứng với mùa hạ - hành hỏa như cam, quýt, trứng gà, hồng, ớt. Màu trăng ứng với mùa thu – hành kim như quả roi, đào..Màu đen ứng với mùa đông – hành thủy như hồng xiêm, mận…Một số loài quả cũng thường được lựa chọn cho mâm ngũ quả khác như:

Lê: có ý nghĩa mọi việc đều suôn sẻ. Đào thể hiện sự thăng tiến. Táo có hàm ý phú quý. Hồng, quýt thể hiện sự mạnh mẽ, thành đạt. Dưa hấu căng tròn, mát lành là mong ước sự ngọt ngào, may mắn. Trứng gà có hình trái đào tiên có ý nghĩa lộc trời. Thanh long hàm ý rồng mây gặp hội. Sung gắn với sự sung mãn về sức khỏe và tiền bạc..Đu đủ mang đến sự đầy đủ, thịnh vượng..

 

Mâm ngũ quả và những ý nghĩa cầu mong tốt lành cho năm mới - ảnh 4
Mâm ngũ quả và những ý nghĩa cầu mong tốt lành cho năm mới - ảnh 5
Ở miền Nam mâm ngũ quả được chú trọng lựa chọn các loại quả sao mang lại nhiều may mắn, tài lộc hơn ở miền Bắc..Theo đó, có nhiều thứ quả mà khu vực miền Nam kiêng không lựa chọn để trưng mâm ngũ quả..
 

Tuy mỗi gia đình, mỗi vùng miền tùy vào từng hoàn cảnh, tập tục, quan niệm mà lựa chọn các loại quả ví như người miền Bắc không quá chú trọng việc chọn quả gì cho ý nghĩa, miễn sao đẹp là được thì người miền Nam lại rất khắt khe và kiêng cữ nhiều thứ quả. Người miền Nam không bao giờ chọn chuối để trưng mâm ngũ quả, vì loại quả này tên gọi có âm giống từ “chúi" thể hiện sự nguy khó. Quả cam cũng không được có mặt trong mâm ngũ quả ngày Tết, vì câu “quýt làm cam chịu.”.  Mâm ngũ quả miền Nam ít khi thấy thiếu cặp dưa hấu và 4 loại quả: mãng cầu (na), dừa, đu đủ, xoài, bởi vì cầu – dừa – đủ – xoài theo tiếng người miền Nam có nghĩa là “cầu vừa đủ xài” – mong ước phổ biến nhất của họ trong năm mới. Một số nhà lại bày thêm trên mâm ngũ quả bình thường một chùm sung và quả đu đủ với ngụ ý cầu mong cuộc sống gia đình sẽ luôn “đầy đủ, sung túc”.

Nhưng dù có khác nhau về các loại quả lựa chọn thế nào, thì mâm ngũ quả cũng góp phần làm cho không khí tết thêm ấm cúng và ý nghĩa ngày tết chon vẹn hơn. Bên cạnh đó, việc trưng mâm ngũ quả trong ngày tết còn là một truyền thống đẹp của người Việt Nam.

Lan Hương

(Ảnh minh họa. Nguồn Internet)


 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác