Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1)

(Cinet) – Tết nguyên đán là Tết truyền thống của người Việt Nam, vào những ngày này người dân khắp mọi miền đất nước đều hướng về gia đình, tổ tiên, dù ở mỗi địa phương có những tập tục riêng trong việc tổ chức đón Tết, nhưng tất cả đều hướng về một cội nguồn chung và góp phần tạo nên một lễ truyền thống độc đáo của Việt Nam.

Vườn đào mùa xuân trên đất BắcVườn đào mùa xuân trên đất Bắc

Nói đến Tết có nghĩa là nói thời gian nghỉ ngơi sau một năm làm việc vất vả, là lúc người dân dành thời gian cho gia đình, vui chơi lấy lại năng lượng để chuẩn bị cho một năm làm việc mới. Nếu như ở các nước phát triển, Tết đơn giản chỉ là dịp để nghỉ ngơi, thư giãn thì Tết ở Việt Nam cầu kỳ hơn rất nhiều.  Có vô số những nghi lễ, tập tục truyền thống từ việc thực hiện mâm cơm cúng, chuẩn bị ẩm thực cho vài ngày Tết, việc chơi và trưng cây cảnh…cho đến việc mừng tuổi, chơi xuân đầu năm..Mặc dù về tập tục cơ bản đều giống nhau nhưng mỗi vùng, miền ở Việt Nam lại có những chi tiết khác nhau khá thú vị tạo nên một Tết Nguyên đán của người Việt rất đa dạng, nhiều màu sắc trên mọi miền đất nước.

Ở miền Bắc, thời khắc Xuân về tiết trời vẫn còn se lạnh. Trong cái se lạnh đó, từng loại hoa, cây cảnh được chọn để chơi và trưng vào Tết cho đến những món ăn truyền thống có sự khác biệt rất rõ nét với miền Nam quanh năm ấm áp.

 

Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1) - ảnh 2
Chợ hoa hàng lược những ngày giáp tết...nếu miền Nam chuộng hoa mai thì hoa đào là biểu tượng Tết phương Bắc..
 

Ở miền Nam, loài hoa đặc trưng cho Tết là hoa mai còn ở miền Bắc thì đó lại là hoa đào. Trong tiết trời lạnh những cành đào thắm màu như làm ấm lòng người dân, tan đi cái giá lạnh những ngày đầu xuân. Người miền Bắc chuộng chơi đào vào dịp Tết ngoài lý do truyền thống còn bởi họ tin rằng màu đỏ tươi thắm của hoa đào sẽ mang lại may mắn trong năm.

Các cụ già thường kế chuyện cho con cháu đời sau rằng: Tổ tiên ta thuở bình minh dựng nước trên đất Bắc, khi chọn hoa đào để làm thú tiêu khiển trong ba ngày tết, bởi ý nghĩ tới màu đỏ thắm rực rỡ của đào giống như viễn ảnh của một năm mới sắp tới cũng trong sáng đẹp đẽ như màu hoa. Sau những ngày đông giá lạnh, sắc hồng của đào như sưởi ấm lòng người và vạn vật. Dưới mưa xuân, những cây đào bích, đào phai càng quyến rũ hơn, giống như khuôn mặt yêu kiều của một cô gái được che phủ mờ mờ bởi một tấm khăn voan mỏng manh, xua tan giá lạnh và vất vả của 1 năm lao động.

 

Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1) - ảnh 3
Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1) - ảnh 4
Ngoài hoa đào, người miền Bắc còn chuộng chơi hoa violet, thược dược, cúc...
 

Ngoài trừ hoa đào là loài hoa chính trong ngày Tết thì trong các gia đình người dân miền Bắc còn có 1 cho đến 2 lọ hoa nữa để trưng trong suốt những ngày Tết.  Những loài hoa được ưa chuông trong dịp này thường là: thượng dược, cúc, violet…

Nói đến hoa thì phải có quả, mâm ngũ quả ngày Tết cũng là một phần quan trọng không thể thiếu trên bàn thờ của người Việt. Mâm ngũ quả với màu sắc rực rỡ, hình dáng độc đáo ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu xa, thiêng liêng. Theo quan niệm của người phương Đông, vạn vạn được tạo nên từ 5 yếu tố gọi là ngũ hành do đó tư tưởng cùng với hình ảnh ngũ hành đã ăn sâu vào tâm trí cũng như đời sống của người phương Đông. Tục lệ bày mâm ngũ quả ngày Tết cũng được bắt nguồn từ đó. Ở miền Bắc, hầu hết các loại quả đều có thể được sử dụng để bày trên mâm ngũ quả miễn sao đẹp mắt và đủ “ngũ” là được. Nhưng thứ quả được ưa chuộng nhất thường là phật thủ, chuối, quýt, quất, bưởi, táo, lê…Mâm ngũ quả không chỉ để thờ cúng mà còn làm cho không khí ngày Tết thêm phần ấm áp, rực rỡ.

 

Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1) - ảnh 5
Mâm ngũ quả của người dân miền Bắc không cầu kỳ trong việc lựa chọn các loại quả như người miền Nam. Những loại quả được ưa chuộng gồm: chuối, táo, hồng, quýt...
 

Mâm cỗ ngày tết cùng với thực phẩm trong vài ngày Tết cũng rất quan trọng và nhiều ý nghĩa trong dịp Tết Nguyên đán. Mâm cỗ thắp hương giao thừa và mùng 1 là thứ không thể không có với mỗi gia đình Việt Nam. Cũng như hoa và mâm ngũ quả, mâm cỗ Tết cũng có những món khác nhau theo tập tục của từng vùng, miền trên cả nước. Những món như giò lụa, bánh chưng, gà luộc để thắp hương thì ở đâu cũng có nhưng ở miền Bắc mâm cúng thường phải có thêm bát canh măng, canh bóng, đĩa giò xào hoặc giò gà, nem rán và dưa hành…

 

Tết nguyên đán của người Việt: Miền Bắc ( Phần 1) - ảnh 6
Các món ăn thường thấy trong những ngày tết của người dân Bắc
 

Mâm cỗ cúng cũng như những món ăn trong vài ngày Tết không chỉ là tập tục truyền thống mà còn là tinh hoa, là bản sắc riêng của ẩm thực Việt Nam. Trước kia, mỗi dịp Tết do điều kiện còn thiếu thốn, người dân thường phải tích trữ thực phẩm và làm rất nhiều món chuẩn bị vài ngày Tết có thứ tiếp đãi gia đình, bạn bè. Ngày nay, tuy cuộc sống đã đầy đủ hơn, song không vì thể mà người Việt  làm mất đi những truyền thống giá trị, bản sắc vốn  có của ngày Tết. Dù đầy đủ hơn, song mâm cơm cúng cũng như những món ăn trong ngày Tết của người Việt vẫn được lớp lớp các thế hệ người Việt gìn giữ, kế thừa.

Ở miền Bắc vài ngày nay không khí lạnh đã giảm dần để chuyển sang khí tiết xuân. Hoa đào trong vườn đã bắt đầu hé nở, ngoài kia nhà nhà, người người cũng đã rục rục mua sắm, chuẩn bị chào đón Tết Giáp Ngọ..một mùa xuân mới đã tràn về.

Lan Hương

 (Ảnh minh họa. Nguồn Internet)

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác